Asansör Teknik Terimler Sözlüğü

Tahrik motoru ve kumanda panosunun, asansör kuyusunun üzerinde yer alan özel bir odada (makine dairesi) konumlandırıldığı geleneksel yolcu taşıma sistemidir.

Ayrı bir odaya ihtiyaç duymadan, dişlisiz motorun doğrudan kuyu içine yerleştirildiği, mimari alan tasarrufu ve yüksek enerji verimliliği sağlayan modern yolcu asansörüdür.

Kabin duvarlarının bir kısmı veya tamamı kırılmaz lamine camdan üretilen, yolculara dış mekânı izleme keyfi sunan estetik ve lüks asansör modelidir.

Hastaneler için özel tasarlanan; sedye ve refakatçilerin rahatça sığabileceği derin kabin yapısına, hassas kat hizalamasına ve acil durum öncelik modlarına sahip asansörlerdir.

Fabrikalar ve lojistik merkezlerinde ağır paletli ürünleri taşımak için kalın çelik saclar ve mukavemeti yüksek karkaslarla üretilen yüksek kapasiteli asansörlerdir.

Otopark rampası yerine binek veya ticari araçların dikey olarak transferini sağlayan, kabin içi çift çağrı paneline (COP) ve geniş giriş açıklığına sahip özel asansörlerdir.

Restoran, otel ve villalarda yemek veya mutfak araç-gereçleri taşımak için kullanılan, insanların giremeyeceği boyutlarda küçük servis asansörleridir.

Tekerlekli sandalye kullanıcıları ve yaşlılar için bina girişlerinde veya az katlı yapılarda dikey olarak güvenli kaldırma sağlayan platform sistemidir.

Etrafı çelik konstrüksiyon, cam veya sandviç panel bir kuyu şaftı ile tamamen kapatılmış, dış hava şartlarından etkilenmeyen dikey engelli asansörüdür.

Genellikle 2-3 metreye kadar olan düşük kod farklarında (bina giriş merdivenleri gibi) kullanılan, etrafında kapalı bir kuyu bulunmayan pratik erişim platformudur.

Mevcut merdiven basamaklarının üzerindeki çelik ray hattı boyunca yatay/eğik olarak hareket eden, katlanabilir zemin mekanizmasına sahip engelli taşıma sistemidir.

Düz veya dönüşlü merdiven hatlarında, yürüme güçlüğü çeken yaşlı ve hastaların ray üzerindeki entegre bir koltuğa oturarak seyahat etmesini sağlayan ev tipi sistemlerdir.

Altındaki hidrolik makas mekanizmasının (scissors lift) açılıp kapanmasıyla dikey hareket eden, kuyu dibi ihtiyacını minimize eden kompakt kaldırma çözümüdür.

Engelli, hasta veya yaşlı bireylerin güvenle havuz alanlarına giriş yapabilmesi için suya dayanıklı paslanmaz çelikten üretilen, su basıncı veya akü gücüyle çalışan koltuk düzenidir.

Kapı kanatları arasına dikey boyutta yerleştirilen, onlarca kızılötesi görünmez ışın demeti sayesinde araya bir canlı veya nesne girdiğinde kapıyı milisaniyede geri açan elektronik güvenlik perdesidir.

Kapının alt veya orta seviyesine tek hat olarak yerleştirilen, sadece o hizadaki engelleri algılayıp kapıyı tetikleyen tek ışınlı ekonomik fotosel sensörüdür.

Kabin içine veya katlara monte edilen; yetkilendirilmiş personelin şifreli anahtarlık veya RFID kartını okutarak belirli katlara erişmesini sağlayan güvenlik donanımıdır.

Kabin içinden makine dairesine, güvenlik kulübesine veya teknik servise doğrudan sesli bağlantı sağlayan, arıza durumlarında yolcu kurtarma için zorunlu çift yönlü iletişim sistemidir.

Kabin & Kat Butonyeri (COP & LOP):

Redüktör kutusu barındırmayan, doğrudan tahrikli, yüksek kutup sayısına sahip, sessiz çalışan ve maksimum enerji tasarrufu sağlayan modern senkron motordur.

Motor milinin hızını düşürerek torku artırmak için bir dişli kutusu (redüktör) kullanan, geleneksel makine dairesi projelerinde tercih edilen asansör motorudur.

Asansör motorunun voltaj ve frekansını ayarlayarak asansörün sarsıntısız, konforlu kalkış ve duruş yapmasını sağlayan hız kontrol cihazıdır.

Motor milinin dönüş hızını ve yönünü milimetrik olarak ölçüp kumanda kartına ileten, kabinin kat hizasında sıfıra sıfır durmasını sağlayan hassas elektronik algılayıcıdır.

Kabin hareket senaryolarını, kat çağrılarını ve tüm emniyet devrelerini mikroişlemcili ana kartlar vasıtasıyla kontrol eden asansörün ana dijital işlem merkezidir.

Ana şebeke elektriği kesildiğinde akülerinden aldığı güçle otomatik devreye giren, kabini en yakın kata getirip kapıları açarak yolcuların mahsur kalmasını önleyen tahliye ünitesidir.

Asansörün frenleme veya yerçekimi kuvvetiyle (boş yukarı veya dolu aşağı) yaptığı hareketlerde motorun ürettiği enerjiyi elektriğe dönüştürerek bina şebekesine geri kazandıran yeşil teknoloji ünitesidir.

Kabin ve ağırlık şasesinin kuyu içinde dikey olarak kılavuzlanmasını sağlayan, projenin hız ve kapasitesine göre soğuk çekme veya işlenmiş (machined) olarak üretilen çelik T profillerdir.

Rayları uç uca milimetrik ekleyen flanş plakaları ile ray hatlarını kuyu duvarına sabitleyen, kuyu kaçıklıklarını ayarlamaya izin veren ağır yük çelik montaj ayaklarıdır.

Konsolları betona çivileyen ağır hizmet dübelleri ile rayı konsola bağlarken binanın doğal oturma esnemelerine izin veren dövme çelik sıkıştırma kelepçeleridir.

Karşı ağırlık şasesinin kabinin tam arka duvar arkasına konumlandırıldığı; kuyu genişliği fazla fakat kuyu derinliği az olan mimari projelerde uygulanan yerleşim planıdır.

Ağırlık şasesinin kabinin sağ veya sol yan duvar tarafına yerleştirildiği; kuyu derinliği fazla fakat genişliği dar olan binalarda tercih edilen standart yerleşim tipidir.

Kabin ve ağırlık şasesini birbirine bağlayan, tahrik kasnağındaki sürtünmeyle tüm yükü sırtlayan, lif veya çelik özlü sarıma sahip yüksek bükülme dayanımlı halatlardır.

Yüksek katlı binalarda asansör hareket ettikçe askı halatlarının oluşturduğu ağırlık merkezi kaymalarını nötrlemek amacıyla kabin altı ile ağırlık şasesi arasına asılan plastik kaplamalı ağır zincirdir.

Kabinin dikey hareketini, elektrikli bir motor pompasının hidrolik yağı çelik bir silindir (piston) içine basınçla itmesiyle sağlayan ağır yük veya düşük katlı asansör sistemidir.

Yağ tankı ve valfleri barındırıcı ana tahrik tankı ile kabini kaldıran piston silindiridir. Boru patlaması durumunda kabinin düşmesini engelleyen patlama valfi (rupture valve) en kritik emniyet aksamıdır.

Kabinin hızı beyan edilen emniyet sınırını aştığı an merkezkaç mekanizmasıyla kilitlenen ve halatı yardımıyla kabindeki mekanik freni tetikleyen kuyu üstü emniyet makarasıdır.

Kabin karkası altına monte edilen, regülatör halatının çekmesiyle devreye girerek çelik dişli çeneleriyle kılavuz rayları ısıran ve kabini havada kilitleyen mekanik güvenlik sistemidir.

Kapı kilit kontakları, kuyu sonu sınır sınırlayıcı anahtarlar (limit switch), gevşek halat kontakları ve acil stop butonlarının seri bağlı olduğu, biri bile açıkken motorun çalışmasını imkansız kılan elektrik hattıdır.

Kapasite aşımında kapıları açık tutan yük hücresi sistemi ile kuyu dibinde olası serbest düşüş darbelerini emen hidrolik/yaylı sönümleme elemanlarıdır.

Asansör kuyusunun, en alt durak zemin seviyesinden şaft tabanına kadar olan; tamponların yerleştirildiği ve bakım personeli için yasal sığınma alanı barındıran dikey derinlik mesafesidir.

Asansörün hizmet verdiği en üst katın zemin seviyesinden, kuyu tavan betonuna kadar olan; kabin en üst seviyeye çıktığında teknik personel için yasal emniyet boşluğu sağlayan dikey yüksekliktir.

Asansörün hizmet verdiği en alt kat zemini ile en üst kat zemini arasındaki, kabinin dikey olarak katettiği net çalışma ve hareket mesafesidir.

Binadaki nüfus yoğunluğu, kat sayısı ve kullanım amacına göre asansörün gerekli kapasite, hız ve adet dinamiklerini belirleyen uluslararası standartlardaki mühendislik simülasyon hesaplamasıdır.

Kabin iç duvar kaplamalarında ve kapı panellerinde kullanılan; çizilmelere karşı dayanıklı, parmak izi bırakmayan (satine) veya özel kimyasal asitlerle üzerine dekoratif şekiller işlenmiş kurumsal çelik malzeme sınıfıdır.

Lüks otel, iş merkezi ve rezidans projelerinde kabin içi estetiği ve derinlik hissini artırmak amacıyla elektro-kimyasal yöntemlerle altın veya bronz rengine boyanmış, ayna parlaklığında yüksek kaliteli sac kaplamadır.

Kabin tavanına yerleştirilen; paslanmaz çelik sacların bilgisayarlı lazer makinelerinde sanatsal desenlerle kesilmesi ve arkasına homojen LED aydınlatma döşenmesiyle üretilen şık tavan sistemidir.

Yolcu ve sedye asansörlerinde ağır yüklere ve yıpranmaya dayanıklı doğal antibakteriyel granit taş zeminler; yük platformlarında ise kaymayı önleyen baklavalı çelik sac veya yüksek yoğunluklu hafif PVC zemin kaplama çözümleridir.

Kullanım ömrünü tamamlamış veya yıpranmış eski asansörlerin; kuyu şaftı ve ray yapısı korunarak motor, kumanda panosu, kabin ve kapılarının en güncel güvenlik standartlarına (EN 81-20/50) uygun olarak tamamen yenilenmesi sürecidir.

Uluslararası akredite denetim kuruluşları tarafından yapılan periyodik kontroller neticesinde, asansörün can ve mal güvenliği açısından %100 kusursuz ve seyahat için tamamen güvenli olduğunu belgeleyen resmi onay etiketidir.

Asansörün çalışmasında can ve mal güvenliğini doğrudan tehlikeye atmayan, ancak en kısa sürede teknik servis tarafından giderilmesi gereken hafif teknik eksikliklerin olduğunu belirten kontrol etiketidir.

Montajı biten veya aktif çalışan asansörlerin, uluslararası standartlar ve yerel kanunlar gereği yılda en az bir kez bağımsız A tipi muayene kuruluşları tarafından zorunlu teknik teste tabi tutulması işlemidir.

Yolcuların butona dokunmadan, sadece parmaklarını yaklaştırarak algılayan kızılötesi temassız butonlar veya akıllı telefonlarındaki QR kodu okutarak asansörü kendi katına çağırabildiği yeni nesil hijyenik ve akıllı erişim teknolojisidir.

Lüks projelerde asansör kuyusunun iç yüzeyine uygulanan ses yutucu yanmaz süngerler ve panellerdir. Kabinin yüksek hızda kuyu içinde oluşturduğu rüzgâr uğultusunu emer ve uluslararası normların belirlediği yaşam alanları için maksimum 30-35 dB(A) ses sınırının korunmasını yasal ve teknik olarak güvenceye alır.

Asansör kumanda panosuna entegre edilen GSM/SIM kartlı veya Wi-Fi tabanlı telemetri cihazlarıdır. Dünyanın öbür ucundaki bir asansörün hangi katta olduğu, o anki hızı, kapısının açık mı kapalı mı olduğu veya varsa hata kodları, firmanızın veya teknik servisin merkezi dijital ekranlarından canlı ve grafiksel olarak takip edilebilir.